روغن قاطی کردن ماشین یکی از ایرادهای مهم موتور است که نباید با یک مشکل ساده و بی اهمیت اشتباه گرفته شود. موتور خودرو چند مدار جداگانه برای گردش روغن و مایع خنک کننده دارد و هرکدام وظیفه مشخصی را انجام می دهند.

این ایراد اگر به موقع تشخیص ندهید، روانکاری قطعات داخلی موتور را مختل کرده و هزینه تعمیرات را بالا می برد. در این مقاله سراغ علت های اصلی روغن قاطی کردن ماشین می رویم و نشانه هایی را بررسی می کنیم که در تشخیص زودهنگام این مشکل به راننده کمک می کنند.

دلایل آب روغن قاطی کردن ماشین

برای روغن قاطی کردن ماشین چند علت اصلی وجود دارد که بیشتر آن ها به خرابی یکی از قطعات جداکننده مسیر روغن و کولانت مربوط می شوند. گاهی ایراد از یک واشر یا اورینگ ساده شروع می گردد، اما ادامه کار موتور در همین وضعیت، خسارت بسیار سنگین تری به همراه خواهد داشت. بنابراین اگر نشانه ای از ترکیب آب و روغن مشاهده کردید، باید عیب یابی را به تعویق نیندازید.

·         آسیب دیدن واشر سرسیلندر

واشر سرسیلندر یکی از مهم ترین قطعات آب بندی در موتورهای احتراق داخلی می باشد. این قطعه بین بلوک موتور و سرسیلندر قرار می گیرد و چند وظیفه مهم را همزمان بر عهده دارد؛ از آب بندی محفظه احتراق گرفته تا جدا نگه داشتن مسیر عبور روغن و مایع خنک کننده.

هرگونه آسیب، سوختگی یا تغییر شکل واشر سرسیلندر، جداسازی این مسیرها را مختل می کند. در چنین شرایطی، کولانت راه خود را به مدار روغن باز کرده یا برعکس، روغن وارد سیستم خنک کاری می گردد. به همین دلیل، خرابی واشر سرسیلندر یکی از اولین مواردی بوده که هنگام بررسی روغن قاطی کردن ماشین مورد توجه تعمیرکار قرار می گیرد.

·         خراب شدن خنک کن روغن

در بسیاری از خودروهای جدید، اطراف محل قرارگیری فیلتر روغن یک قطعه به نام خنک کن روغن وجود دارد. این قطعه با استفاده از مدار مایع خنک کننده، دمای روغن موتور را کنترل کرده و اجازه نمی دهد حرارت روغن بیش از محدوده مناسب بالا برود.

داخل خنک کن روغن، مسیرهای جداگانه ای برای روغن و کولانت وجود دارد و آب بندی میان این دو مدار با اورینگ یا واشر انجام می گیرد. فرسودگی همین قطعات کوچک، گاهی مسیر را برای ورود کولانت به روغن باز می نماید.

در نتیجه، روغن قاطی کردن ماشین با سرعت های متفاوتی شکل می گیرد؛ در یک خودرو نشتی به تدریج پیش می رود و در خودروی دیگر، ترکیب دو سیال خیلی سریع اتفاق می افتد.

·         بروز ترک در سرسیلندر یا بلوک

ترک خوردگی بلوک موتور یا سرسیلندر از ایرادهای جدی تری است که بیشتر در موتورهای قدیمی، به خصوص نمونه های چدنی، دیده می شود. تغییرات مداوم دما، گرم و سرد شدن های پی درپی و سابقه جوش آوردن موتور فشار زیادی به ساختار فلزی این قطعات وارد خواهد کرد.

با گذشت زمان، همین تنش های حرارتی و مکانیکی زمینه ایجاد ترک های ریز را فراهم می کنند. ترک ابتدا شاید آن قدر کوچک باشد که نشانه مشخصی به وجود نیاورد، اما با ادامه کار موتور و تکرار چرخه های انبساط و انقباض، اندازه آن افزایش پیدا می نماید.

اگر ترک به مسیر روغن یا کولانت برسد، روغن قاطی کردن ماشین نیز در پی خواهد آمد و وضعیت موتور به بررسی تخصصی نیاز پیدا می کند.

از کجا بفهمیم ماشین آب روغن قاطی کرده است؟

تشخیص روغن قاطی کردن ماشین همیشه با یک نشانه واضح همراه نیست. اگر حجم مایع واردشده کم باشد، شاید راننده در روزهای اول هیچ تغییر محسوسی در عملکرد خودرو احساس نکند. اما هرچه میزان اختلاط بیشتر گردد، علائم مشخص تری در روغن موتور، مخزن کولانت و عملکرد پیشرانه ظاهر خواهد شد.

·         کاهش سطح کولانت رادیاتور

یکی از مواردی که در عیب یابی روغن قاطی کردن ماشین باید بررسی کنید، پایین آمدن مداوم سطح مایع خنک کننده می باشد. گاهی خودرو نه جوش می آورد و نه لکه ای از نشتی روی زمین باقی می گذارد، اما هر چند روز یا چند هفته یک بار متوجه می شوید سطح کولانت پایین آمده و دوباره باید مقداری به مخزن اضافه کنید.

اگر این کاهش بدون نشتی خارجی ادامه داشته باشد، باید مسیرهای داخلی سیستم خنک کاری نیز بررسی شوند. ورود کولانت به موتور یکی از احتمالات مهم در چنین شرایطی بوده و تشخیص آن با تست های فنی دقیق تر انجام می گیرد.

تغییر رنگ کولانت

مایع خنک کننده سالم، متناسب با نوع محصول، رنگ مشخص و ظاهر نسبتا شفافی دارد. وقتی در مخزن یا رادیاتور با لایه های چرب، کف یا ذرات لجن مانند روبه رو می شوید، باید موضوع را جدی بگیرید. وجود چنین موادی در سیستم خنک کاری، احتمال ورود روغن به مدار کولانت را مطرح کرده و نیاز به بررسی دارد.

در موتورهای چدنی، مشاهده مقدار کمی ذرات نارنجی رنگ ناشی از زنگ زدگی آهن همیشه نشانه خرابی نیست. چیزی که اهمیت بیشتری دارد، ظاهر چرب یا کف آلود این ذرات است. اگر کولانت چنین وضعیتی پیدا کرده باشد، احتمال روغن قاطی کردن ماشین باید در عیب یابی در نظر بگیرید.

·         تغییر رنگ روغن موتور

برای بررسی اولیه روغن، می توانید درپوش محل ریختن روغن یا گیج روغن را نگاه کنید. روغن کارکرده از قهوه ای تیره تا سیاه دیده می شود؛ اما اگر ظاهر آن به رنگ کرمی، نسکافه ای یا شیری درآمده و حالت کف دار پیدا کرده باشد، احتمال ورود آب یا کولانت به مدار روغن مطرح است.

این تغییر ظاهر یکی از نشانه های شناخته شده روغن قاطی کردن ماشین به شمار می رود، اما تشخیص نهایی فقط با نگاه کردن به روغن انجام نمی گیرد. در فصل های سرد، گاهی مقدار کمی رطوبت یا قطرات آب زیر درپوش روغن دیده شده که به پدیده میعان یا Condensation مربوط می باشد.

اگر روغن حالت شیری یا کف آلود پیدا کرده و همزمان سطح کولانت نیز پایین می آید، احتمال روغن قاطی کردن ماشین جدی تر خواهد بود. در چنین شرایطی باید استفاده از خودرو را ادامه ندهید تا علت اصلی مشخص شود؛ زیرا گردش روغن آلوده در موتور، روانکاری قطعات را مختل کرده و آسیب بیشتری به پیشرانه وارد می کند.

پیامدهای آب روغن قاطی کردن ماشین

ترکیب آب و روغن در موتور از آن دسته ایرادهایی بوده که نباید ساده از کنار آن گذشت. وقتی روغن قاطی کردن ماشین اتفاق می افتد، ساختار طبیعی روانکاری موتور به هم می ریزد و قطعاتی که برای کارکرد صحیح به روغن وابسته هستند، در معرض آسیب جدی قرار می گیرند.

کولانت یا همان مایع خنک کننده، برخلاف روغن موتور خاصیت روانکاری مناسبی ندارد. ورود آن به بخش روغن کاری، شرایط مناسبی برای زنگ زدگی و اکسید شدن قطعات فلزی مانند میل لنگ، گژن پین، دیواره سیلندر، لیفترها و سایر اجزای داخلی موتور ایجاد می کند.

از طرف دیگر، چگالی آب از روغن بیشتر بوده و همین تفاوت باعث شده آب در قسمت پایین کارتر جمع گردد. در نتیجه، زمانی که مقدار کولانت وارد مدار روغن شده باشد، پمپ روغن به جای دریافت روغن خالص، بخشی از این مایع را به سمت قطعات داخلی می فرستد.

سخن پایانی

پیشگیری، کم هزینه ترین راه برای جلوگیری از دردسرهای ناشی از روغن قاطی کردن ماشین است. رسیدگی منظم به وضعیت فنی خودرو و شناخت رفتار طبیعی موتور، کمک کرده ایرادها پیش از جدی شدن شناسایی شوند. باید حداقل ماهی یک بار زیر کاپوت را بررسی کنید و سطح و کیفیت کولانت رادیاتور، مقدار و رنگ روغن موتور، آثار نشتی در اطراف موتور و زیر خودرو و هر تغییر غیرعادی در عملکرد پیشرانه را زیر نظر داشته باشید.